Białowieski Park Narodowy – praktyczny przewodnik

Białowieski Park Narodowy – ogólna charakterystyka

Białowieski Park Narodowy (BPN) leży w województwie podlaskim, przy wschodniej granicy Polski. Zajmuje 10 517 hektarów i stanowi polską część Puszczy Białowieskiej – rozległego kompleksu leśnego po obu stronach granicy polsko-białoruskiej. W 1979 roku obszar ten wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, uznając go za zachowany fragment lasu, który przed tysiącami lat pokrywał znaczną część Europy.

Puszcza Białowieska jest jednym z niewielu miejsc w Europie, gdzie zachował się las o cechach puszczy pierwotnej. Oznacza to, że przez stulecia nie prowadzono tu planowej wycinki, a naturalne procesy rozkładu i odnowy lasu przebiegają bez ingerencji człowieka w strefie ochrony ścisłej.

Rezerwat ścisły – zasady wstępu

Sercem BPN jest rezerwat ścisły o powierzchni ponad 5 700 hektarów. Wstęp do tej strefy jest możliwy wyłącznie z licencjonowanym przewodnikiem. Grupy mogą liczyć maksymalnie 20 osób. Spacery po rezerwacie odbywają się po wyznaczonych ścieżkach, a czas pobytu jest ograniczony.

Trasy dostępne bez przewodnika

Poza rezerwatem ścisłym BPN udostępnia kilka tras, na które można wejść samodzielnie. Najważniejsze z nich:

• Szlak Dębów Królewskich – trasa w strefie ochrony czynnej prowadząca wokół starych dębów szypułkowych, z których część ma ponad 400 lat.
• Ścieżka przyrodnicza „Żebra Żubra" – krótka (ok. 4 km), przystępna trasa z tablicami informacyjnymi o ekosystemie puszczańskim.
• Ścieżka rowerowa do rezerwatu pokazowego żubrów – możliwość obserwacji żubrów w ogrodzonej zagrodzie pokazowej nieopodal Białowieży.

Żubr europejski w Puszczy Białowieskiej

Żubr (Bison bonasus) jest największym ssakiem lądowym Europy. W latach 20. XX wieku gatunek wyginął w stanie dzikim – ostatni dziki żubr puszczański zginął w 1919 roku. W wyniku programu restytucji prowadzonego od lat 30. XX wieku przy udziale europejskich ogrodów zoologicznych udało się odtworzyć populację z kilku osobników hodowlanych. Obecnie wolna populacja żubrów w Puszczy Białowieskiej (obejmującej obie strony granicy) liczy kilkaset osobników.

Żubry w BPN można zaobserwować w zagrodzie pokazowej przy Parku Pałacowym w Białowieży. Napotkanie wolnych osobników podczas spaceru po szlakach jest możliwe, lecz niepewne – zwierzęta naturalnie unikają ludzi.

Fot. Dąb Jagiełły w BPN. Źródło: Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)

Inne chronione gatunki BPN

Oprócz żubra w Puszczy Białowieskiej żyją:

• Wilk (Canis lupus) – gatunek ściśle chroniony, w Polsce objęty ochroną całoroczną. Puszcza stanowi jedno z ważniejszych siedlisk wilka w Polsce.
• Ryś (Lynx lynx) – największy drapieżnik z rodziny kotowatych w Polsce, bardzo skryty, rzadko spotykany.
• Dzięcioł białogrzbiety (Dendrocopos leucotos) – ptak ściśle związany ze starym lasem z próchnowiskami; wskaźnik naturalności ekosystemu leśnego.
• Orlik krzykliwy (Clanga pomarina) – drapieżny ptak z rodziny jastrzębiowatych, gniazdujący w starych drzewostanach.

Status UNESCO i znaczenie międzynarodowe

Białowieski Park Narodowy (wraz z białoruskim Parkiem Narodowym Bieławieżskaja Puszcza) wpisany jest na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO pod nazwą „Białowieża Forest". Kryterium wpisu: wybitna wartość przyrodnicza jako przykład lasu pierwotnego (kryterium IX i X konwencji UNESCO). Teren objęty jest również statusem rezerwatu biosfery UNESCO w ramach programu MAB (Man and the Biosphere).

Informacje praktyczne

Temat	Szczegóły
Wstęp do BPN (strefa ochrony czynnej)	Bezpłatny
Wstęp do rezerwatu ścisłego	Wyłącznie z przewodnikiem (płatny)
Zagroda pokazowa żubrów	Bilet płatny; szczegóły na bpn.com.pl
Adres dyrekcji	ul. Park Pałacowy 5, 17-230 Białowieża
Dojazd	PKS z Hajnówki lub Białegostoku; brak bezpośrednich połączeń kolejowych

Dane aktualne na dzień publikacji. Przed wizytą zaleca się weryfikację godzin otwarcia i cen biletów na stronie bpn.com.pl.